Zorgonderzoek
Inleiding
De zorgsector is de afgelopen jaren volop aan veranderingen onderhevig. Nederland vergrijst en de zorgsector zal in de nabije toekomst de gevolgen hiervan ondervinden. Voor zorginstellingen wordt het zorgvuldig analyseren van ervaringen, trends en behoeften een must. Het uitvoeren van gedegen en gericht marktonderzoek/zorgonderzoek is hierbij een belangrijke schakel. Een organisatie in de zorgsector die met de tijd mee wil gaan, moet weten wat er speelt. Niet alleen onder cliënten, maar ook onder andere relevante stakeholders die het brede krachtenveld van de zorgmarkt zo typeren.
Belang van zorgonderzoek in de zorgsector
Bezuinigingen, een toenemende marktwerking, het sturen op kwaliteit en vraaggestuurd denken zijn slechts enkele relevante elementen van de context waarbinnen zorg- en welzijnsorganisaties opereren. Daarnaast is er toenemende druk vanuit zorgverzekeraars om tot kwaliteitsverbetering en openheid van zorginstellingen te komen.
Om op de diverse invloeden uit zowel de interne als de externe omgeving op de juiste wijze in te spelen, is het verrichten van onderzoek een essentiële voorwaarde. Het meten van ervaringen en kwaliteit wordt op sommige gebieden tevens vereist door overheid en zorgverzekeraars. Ook dit geeft aan dat onderzoek en zorg onafscheidelijk aan elkaar verbonden zijn.
Soorten onderzoek en doelgroepen in de zorgsector
Er zijn verschillende soorten onderzoek die van toepassing zijn op de zorgsector. Hieronder enkele voorbeelden van soorten onderzoek.
- Ervaringsonderzoek
- Tevredenheidsonderzoek
- Imago-onderzoek
- Ketenonderzoek
- Draagvlakonderzoek
- Marketingonderzoek
- Organisatiecultuurmeting
- Zorgmarketing onderzoek
Doelgroepen
Doelgroepen waaronder onderzoek kan worden uitgevoerd zijn:
- Cliënten / patiënten (huidige en potentiële)
- Medewerkers
- Mantelzorgers
- Stakeholders (zowel intern als extern)
- Vrijwilligers
Onderzoeksmethodieken
Diepte-interviews
Een intensief gesprek tussen bijvoorbeeld één cliënt, mantelzorger of andere stakeholder en een interviewer van een marktonderzoekbureau. Vaak worden meerdere gesprekken ingepland om zo een compleet beeld te vormen.
Focusgroepen/Groepsdiscussies/Brainstormsessies
Tijdens een groepsdiscussie wordt bijvoorbeeld met een groepje cliënten, vrijwilligers of andere stakeholders tegelijk gesproken. Per discussie praten ongeveer zes personen onder leiding van een professionele gespreksleider over een zorg gerelateerd onderwerp.
Online
Er wordt een uitnodiging naar een doelgroep verstuurd met een link naar een online vragenlijst. Dit is alleen mogelijk indien men beschikt over e-mailadressen van de doelgroep, of als deze worden aangekocht via een panel.
Schriftelijk
Een klassieke, maar nog altijd zeer effectieve methode om gegevens te verzamelen. Een schriftelijke vragenlijst wordt naar bijvoorbeeld een vrijwilliger of cliënt verstuurd die deze na het beantwoorden weer retour stuurt.
Telefonisch
Er wordt vanuit een callcenter telefonisch contact opgenomen met de mogelijke respondenten om een vragenlijst af te nemen. Uiteraard is dit alleen mogelijk als men over de telefoonnummers van de doelgroep beschikt.
Voorbeelden
Hieronder enkele korte voorbeelden van onderzoeken die voor organisaties binnen de zorg worden uitgevoerd.
- Een zorginstelling (gehandicaptenzorg) wil inzicht in de tevredenheid van vrijwilligers. Maar ook hoort het management graag hoe en waar het beter kan. Hiervoor worden groepsdiscussies met vrijwilligers georganiseerd.
- Een zorginstelling (ouderenzorg) wil een nieuw woonconcept lanceren, waarbij zij zich afvragen hoe dit concept het beste kan worden afgestemd op de potentiële doelgroep. Hiervoor wordt een brainstormsessie belegd.
- Een ziekenhuis wil inzicht hebben in hoe de interne ICT-helpdesk wordt gewaardeerd. Hiervoor worden online vragenlijsten onder het personeel afgenomen.
- Een welzijnsgroep wil inzicht in de tevredenheid van haar cliënten. Hiervoor worden diepte-interviews met cliënten afgenomen.
- Een instelling voor zorg en welzijn wil inzicht krijgen in de behoefte aan dienstverlening en voorzieningen op het gebied van zorg en welzijn bij inwoners (55+) uit de directe omgeving van de instelling. Hiervoor worden groepsdiscussies met bewoners gehouden.
- Een zorgorganisatie wil meer aandacht geven aan de marketingfunctie van de organisatie. Een marktonderzoek onder diverse stakeholders (-groepen) ligt aan de basis van een uitgeschreven marketingplan.
